در حاشيه غربى جاده مشهد - توس، بعد از طى كردن يك مسير ۱۵ كيلومترى، بناى آجرى مكعب شكلى، در قلب دشت توس، به مشتاقان ميراث و گردشگران داخلى و خارجى، خوشامد مى گويد.
اين بنا كه ازنظرعظمت، قطر پايه ها، قدرت ايستايى و گنبد،داراى معمارى خاص و ويژه اى است، داراى پيشينه اى در پرده ابهام بوده كه هنوز نحوه كاربرى و تاريخ ساخت آن در ميان محققان، معماران و باستان شناسان، مورد ترديد است. اما آنچه قابل توجه بود، آن است كه «هارونيه»، يگانه اثر بر جاى مانده از شهر باستانى توس است.
توس در گذر تاريخ
توس در دوران مختلف تاريخى به دليل موقعيت جغرافيايى، همواره از اعتبار خاصى به لحاظ نظامى، سياسى، تجارى و مذهبى برخوردار بوده به طورى كه در صدر اسلام به چهار ناحيه به نام هاى نوغان (مشهد فعلى)، دادكان (چناران) ،تروغبه (طرقبه) و طابران تقسيم شده كه در ميان آنها «طابران» ازاهميت خاصى برخوردار بوده است.
طابران شهرى داراى چهار دروازه با مسجد جامع و خانقاه ها بود، به طورى كه «مقدسى» در سده چهارم هجرى آن را با شهر يثرب مقايسه مى كند. معمارى منازل اين شهر به صورت خانه ـ باغ بود كه در مجموع ،محله هاى مختلفى را شكل مى داده است.
در بخشى ازاين شهر نيز فعاليت هاى صنعتى مانند: سفالگرى، سنگ تراشى، رنگ رزى و آهنگرى انجام مى شد كه البته با حمله مغولان به نواحى مختلف خراسان، طابران توس نيز ازاين حملات بى نصيب نمى ماند، اما ديگر بار در همان قرن حيات دوباره يافته و تا اواخر سده ششم محل تجمع بعضى از عرفا و متصوفان مى شود. به استناد تاريخ، توس از ولاياتى بود كه مردمش در برابر لشگريان تيمور پايدارى كردند اما اين شهر بار ديگر در سال ۷۹۱ هجرى چنان تخريب شد كه براى هميشه سربلندى و شكوه گذشته را از دست داد و به تلى از خاك تبديل شد. به طورى كه امروز از آن شهر پرآوازه تنها چند تپه، ويرانه ها، بقاياى ارگ طابران، بناى هارونيه و همچنين چند روستاى كوچك باقى مانده است.
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط رضا در
Sat 21 Apr 2007 و ساعت
8:35 PM |